Bài học đầu tư 19: Đòn bẩy, margin call và xác suất bị loại khỏi cuộc chơi

Đòn bẩy thay đổi đường cong vốn chủ

Nếu mua tài sản 200 bằng 100 vốn và 100 nợ, tài sản giảm 20% còn 160 nhưng vốn chủ chỉ còn 60 trước lãi — giảm 40%. Mức giảm 50% xóa hết vốn chủ dù tài sản chưa về zero.

Lợi nhuận trên vốn tăng khi tài sản tăng hơn chi phí vay, nhưng phần chênh lệch không ổn định. Lãi suất có thể tăng đúng lúc lợi nhuận tài sản giảm.

Margin call tạo forced selling

Khi tỷ lệ vốn chủ xuống dưới mức duy trì, nhà môi giới có thể yêu cầu nộp thêm tài sản hoặc bán vị thế. Theo cảnh báo SEC, công ty chứng khoán có thể bán mà không cần chờ sự đồng ý trong một số điều kiện tài khoản.

Forced selling làm nhà đầu tư mất quyền chọn chờ và có thể diễn ra khi spread rộng. Đây là khác biệt cốt lõi giữa biến động trên tài khoản tiền mặt và đòn bẩy.

Chi phí vay làm điểm hòa vốn dịch chuyển

Tổng chi phí gồm lãi, phí, spread và đôi khi tỷ lệ vay thay đổi. Một giao dịch đúng hướng nhưng tăng chậm hơn chi phí vốn vẫn phá giá trị.

Tính lãi trong kịch bản nắm giữ lâu hơn dự kiến. Thanh khoản thị trường giảm thường kéo theo điều kiện vay chặt hơn, nên không dùng mức haircuts bình thường cho stress-test.

Risk of ruin tăng phi tuyến

Một chuỗi lỗ nhỏ có thể gây thanh lý trước khi lợi thế thống kê phát huy. Khi vốn giảm, mức tăng cần để hồi phục lớn hơn và khả năng chịu thêm biến động thấp đi.

Mục tiêu quản trị không phải tránh mọi lỗ mà giữ xác suất tồn tại đủ cao. Giới hạn đòn bẩy, phân tán nguồn tài trợ và giữ tài sản thanh khoản là các lớp phòng vệ.

Bài kiểm tra trước khi dùng đòn bẩy

• Tài sản giảm bao nhiêu thì bị margin call theo điều khoản thật?
• Nếu giá gap qua mức dừng, lỗ tối đa có thể là bao nhiêu?
• Lãi suất và haircut tăng đồng thời ảnh hưởng thế nào?
• Nguồn tiền bổ sung có độc lập với cùng cú sốc không?
• Nếu không thể bổ sung, tài sản nào bị bán và thanh khoản ra sao?
• Lợi thế kỳ vọng có đủ lớn sau toàn bộ chi phí vay?